Escribir con muchas manos
Para recuperar y recrear el patrimonio inmaterial de las ciudades
DOI:
https://doi.org/10.62161/sauc.v12.6077Palabras clave:
Historia Alternativa, Escrita criativa colaborativa, Patrimonio inmaterial, Patrimonio Cultural Compartido, Creatividad VerdeResumen
La identidad de una ciudad, que se vive en la vida intergeneracional y cotidiana de sus habitantes, depende del patrimonio histórico e inmaterial que sustenta las tradiciones familiares y comunitarias. La escritura creativa colaborativa, en particular la basada en la ficción especulativa del subgénero de la Historia Alternativa es un medio que permite recuperar los cimientos de la identidad, el patrimonio y las tradiciones de una ciudad, reinterpretarlos e integrar a individuos y comunidades por igual en la experiencia cultural inmaterial que es social, patrimonial y ambientalmente sostenible. A través de un análisis comparativo de da-tos originales recopilados durante la exploración de las contribuciones de la escritura colaborativa en un espacio museístico, proponemos una primera aproximación a nuevas estrategias para la recuperación, preservación y difusión del patrimonio histórico y cultural inmaterial de la ciudad.
Descargas
Estadísticas globales ℹ️
|
45
Visualizaciones
|
20
Descargas
|
|
65
Total
|
|
Citas
Almeida, N. (2024a). En Memoria de Los Que Dieron Su Vida Por El Rey–HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/en-memoria-de-los-que-dieron-su-vida-por-el-rey/
Almeida, N. (2024b). Un Cadáver Flotando en la Ría–HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/un-cadaver-flotando-en-la-ria/
Carney, S. (2015). Breiz Atao! Mordrel, Delaporte, Lainé, Fouéré: une mystique nationale (1901-1948). Rennes, Presses universitaires de Rennes.
Carney, S. (2015). Breiz Atao! Mordrel, Delaporte, Lainé, Fouéré: une mystique nationale (1901-1948). Presses universitaires de Rennes. DOI: https://doi.org/10.4000/books.pur.88168
Carrasc, D. G., & Martinèz, J. B. (2024). Historias no narradas en videojuegos: las ciudades en The Last of Us. In L. R. Fernandèz & D. M. Sastre (Eds.), Ciudades en transformación: creatividad, protesta y patrimonio en el siglo XX (pp. 187–203). McGraw Hill España.
Cremaschi, M. (2021). Place is memory: A framework for placemaking in the case of the human rights memorials in Buenos Aires. City, Culture and Society, 27, 100419. https://doi.org/10.1016/j.ccs.2021.100419 DOI: https://doi.org/10.1016/j.ccs.2021.100419
Dias, D., & Ferraz-Caetano, J. (2021). Gaming with History: How History of Science can be used as a scientific storytelling tool. Hypothesis Historia Periodical, 1, 33–44. https://doi.org/10.34626/2184-9978_2021_1_003
Dinis-Oliveira, R. J. (2018). Portugal’s first major forensic case and the genesis of forensic toxicology: 10 years of research to reconstruct the event. Forensic Science Review, 4(1) 69-81. https://doi.org/10.1080/20961790.2018.1534538 DOI: https://doi.org/10.1080/20961790.2018.1534538
Dinis-Oliveira, R. J. (2020). Analysis of the testimonial evidence of Portugal’s first major forensic case: part II. Forensic Sciences Research, 5(4) 266-85. https://doi.org/10.1080/20961790.2019.1682218 DOI: https://doi.org/10.1080/20961790.2019.1682218
Etienne, S. (2024). Extracto de un artículo publicado en el periódico regionalista bretón «Breiz Atao» (Rennes, Francia) en marzo de 1919 – HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/extracto-de-un-articulo-publicado-en-el-periodico-regionalista-breton-breiz-atao-rennes-francia-en-marzo-de-1919/
Ferraz, C. M. (1996). As estratégias endogâmicas das classes superiores. Praticas E Processos de Mudança Social (Actas Do III Congresso Português de Sociologia). https://aps.pt/wp-content/uploads/2017/08/DPR492ecad23a995_1.pdf
Henrique-Mateus, H. (2024 December 07) A saga do «Patria». National Geographic Portugal. https://www.nationalgeographic.pt/historia/saga-patria-cem-anos-portugal-macau_4888
Lima, J. N. (2013, April 13). Apresentação. Invicta Imaginaria. https://invictaimaginaria.blogspot.com/2013/04/apresentacao.html
Loia (n.d.). 1916-1950. «Xeración Nós»: El rayo transparente. Consellodacultura.gal; Consello da Cultura Galega. https://consellodacultura.gal/especiais/loia/historia.php?id=86&idioma=3
Mayer, A. (2025). Un grupo de sinvergüenzas se apodera del biocombustible para su propio divertimento – HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/un-grupo-de-sinverguenzas-se-apodera-del-biocombustible-para-su-propio-divertimento/
Monteiro, I. P., & Meireles, C. (2023). Inovação na Vitivinicultura Duriense na Mudança do Século XIX para o Século XX — José Teixeira Rebelo Júnior e o Espumante de Lamego. In G. M. Pereira, M. O. P. Lage, & C. Sequeira (Eds.), Paisagens Rurais da Vinha: Identidades Desafio e Oportunidades. XX Aniversário da Classificação do Alto Douro Vinhateiro como Património Mundial (pp. 47–72). CITCEM – Centro de Investigação Transdisciplinar Cultura, Espaço e Memória. https://doi.org/10.21747/978-989-8970-51-0/pai DOI: https://doi.org/10.21747/978-989-8970-51-0/pai
Montenegro, I. (2024a). ¡Catástrofe en el Club Portuense! – HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/catastrofe-en-el-club-portuense/
Montenegro, I. (2024b). «¡Infame! ¡Infame!»– HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/infame-infame-2/
Montenegro, I. (2024c). Artículo publicado en la Real Gazeta Invicta con motivo de la inauguración de la II Exposición Industrial Portuguesa, el 17 de enero de 1920 – HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/articulo-publicado-en-la-real-gazeta-invicta-con-motivo-de-la-inauguracion-de-la-ii-exposicion-industrial-portuguesa-el-17-de-enero-de-1920/
Montenegro, I. (2024d). Crimen de la Rua das Flores, o La Maldición de los Alcaloides – HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/crimen-de-la-rua-das-flores-o-la-maldicion-de-los-alcaloides/
Montenegro, I. (2024e). Extractos de los diarios de Fausto Godim, pionero de la aviación – HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/extractos-de-los-diarios-de-fausto-godim-pionero-de-la-aviacion/
Museu de História Natural e da Ciência da Universidade do Porto. (2024a). Enciclopedia Colaborativa de Historia Alternativa (ECAH) de HYP – Museu de História Natural e da Ciência da Universidade do Porto. Mhnc.up.pt. https://hyp.up.pt/es/pagina-principal-2/
Museu de História Natural e da Ciência da Universidade do Porto. (2024b). HYP Project – Museu de História Natural e da Ciência da Universidade do Porto. Mhnc.up.pt. https://mhnc.up.pt/hyp-project/
Neves, A. (2002). Bandarra Realidade Virtual. Principia.
Neves, D. A. M. (2022). Sara Cabral Ferreira: Uma ilustradora da Faculdade de Ciências da Universidade do Porto [Master Dissertation]. https://repositorio-aberto.up.pt/handle/10216/145522
Nora, P. (1989). Between Memory and history: Les Lieux de Mémoire. Representations, 26(26) 7 – 24. https://doi.org/10.2307/2928520 DOI: https://doi.org/10.2307/2928520
Os Acontecimentos do Norte. (1919, March 3). Ilustração Portuguesa, 680(2) 161. https://hemerotecadigital.cm-lisboa.pt/OBRAS/IlustracaoPort/1919/N680/N680_item1/P3.html
Peña-Acuña, B., & Alfonso Jaramillo, F. (2024). Instagram and YouTube, Visual Culture and University Education: A Systematic Review. VISUAL REVIEW International Visual Culture Review / Revista Internacional de Cultura Visual, 16(2), 53–66. https://doi.org/10.62161/revvisual.v16.5206 DOI: https://doi.org/10.62161/revvisual.v16.5206
Reis, A. C. (2025). Fermentador 45 – HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/fermentador-45-2/
Ricoy-Casas, R. (2025). «Conmemoración del 8o aniversario de la propuesta de creación de la Región Gallega (y ahora Celta) con la publicación de un mapa histórico»– HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/conmemoracion-del-8o-aniversario-de-la-propuesta-de-creacion-de-la-region-gallega-y-ahora-celta-con-la-publicacion-de-un-mapa-historico/
Rodriguez, A. M. P. (2024a). Carta abierta del profesor Manuel Almeida, publicada en la Real Gazeta Invicta el 11 de marzo de 1922 – HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/carta-abierta-del-profesor-manuel-almeida-eminente-naturalista-de-la-real-universidad-de-oporto-del-reino-de-la-monarquia-del-norte-y-publicada-en-la-real-gazeta-invicta-el-11-de-marzo-de-1922/
Rodriguez, A. M. P. (2024b). El hermano olvidado – HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/el-hermano-olvidado/
Rodriguez, A. M. P. (2024c). Sara Cabral Ferreira, la ilustradora científica Winepunk – HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/sara-cabral-ferreira-la-ilustradora-cientifica-winepunk/
Silva, C. (2024a). El regreso de Doña Antonia – HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/el-regreso-de-dona-antonia/
Silva, C. (2024b). Lote #303 – HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/lote-303-2/
Silva, H. M. da. (2008). Monarquia do Norte – 1919. Quidnovi.
Smith, Z. (2019, March 25). The relative nature of «Fake News» Woodrow Wilson’s fearmongering and the Battle for «Truth». John Hopkins University Press. https://www.press.jhu.edu/newsroom/relative-nature-fake-news-woodrow-wilsons-fearmongering-and-battle-truth?srsltid=AfmBOoo-S-4NXhzLucnQLXOegpS_Fd4b67GinbChuLHxKKoQskdkQNcl
Souto de Miranda, L. (1993). Alberto Souto, Vida e Obra. Câmara Municipal de Aveiro.
UNESCO. (2003). Artículo 2 de la Convención para la Salvaguardia del Patrimonio Cultural Inmaterial de la UNESCO de 2003. Ich.unesco.org; https://ich.unesco.org/es/convenci%C3%B3n
Ventura, J. (2024a). Noticias del Batallón Académico – HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/noticias-del-batallon-academico/
Ventura, J. (2024b). Primeros Juegos Florales de Famalicão – HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/primeros-juegos-florales-de-famalicao/
Ventura, J. (2025). Bandarra 2.0 – HYP. Hyp.up.pt; Museu de História Natural e Ciência da Universidade do Porto. https://hyp.up.pt/es/bandarra-2-0-2/
Descargas
Publicado
Cómo citar
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2026 Los autores/as conservan los derechos de autor y ceden a la revista el derecho de la primera publicación y el derecho de edición

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-SinDerivadas 4.0.
Los autores/as que publiquen en esta revista aceptan las siguientes condiciones:
- Los autores/as conservan los derechos de autor.
- Los autores/as ceden a la revista el derecho de la primera publicación. La revista también posee los derechos de edición.
- Todos los contenidos publicados se regulan mediante una Licencia Atribución/Reconocimiento-SinDerivados 4.0 Internacional. Acceda a la versión informativa y texto legal de la licencia. En virtud de ello, se permite a terceros utilizar lo publicado siempre que mencionen la autoría del trabajo y a la primera publicación en esta revista. Si transforma el material, no podrá distribuir el trabajo modificado.
- Los autores/as pueden realizar otros acuerdos contractuales independientes y adicionales para la distribución no exclusiva de la versión del artículo publicado en esta revista (p. ej., incluirlo en un repositorio institucional o publicarlo en un libro) siempre que indiquen claramente que el trabajo se publicó por primera vez en esta revista.
- Se permite y recomienda a los autores/as a publicar su trabajo en Internet (por ejemplo en páginas institucionales o personales), una vez publicado en la revista y citando a la misma ya que puede conducir a intercambios productivos y a una mayor y más rápida difusión del trabajo publicado (vea The Effect of Open Access).








